CẢM NHẬN TẬP THƠ NHỮNG VẦN THƠ MỪNG THỌ
CỦA LAM GIANG VÀ NHIỀU TÁC GIẢ
(Nhà xuất bản Hội Nhà văn – 2019)

Hồ Văn Chi (*) 

Nhà thơ Lam Giang và tác phẩm thơ

Nhân dịp lên thượng thọ tuổi 80, Nhà thơ Lam Giang – (Nguyễn Thị Bảy) nguyên Phó
chủ tịch Chi hội thơ Đường luật Đà Nẵng nhiệm kỳ I và II (2008 – 2015), đã ra mắt
tập thơ “NHỮNG VẦN THƠ MỪNG THỌ" do Nhà Xuất Bản Hội Nhà Văn cấp phép
vào đầu năm 2019. 
       Đây là tập thơ thứ 5 của Lam Giang sau bốn tập thơ đã được phép xuất bản trước
đây, là:
        + Lũy tre làng. NXB Đà Nẵng, 1996
        + Nửa vầng trăng. NXB Đà Nẵng, 1998
        + Chiều Thu – Thơ Đường luật. NXB Văn hóa Dân tộc. 2004
        + Lãng đãng hoàng hôn. NXB Đà Nẵng, 2010.
       
     Tập thơ lần này được trình bày khá trang nhã, có độ dày vừa phải và chia thành ba
phần:
     Phần thứ nhất: Gồm các bài thơ sáng tác của Lam Giang.
    Phần thứ hai: Gồm bài xướng “Mừng Khánh thọ” của tác giả và các bài họa, câu
đối, thơ mừng thọ của hơn bốn mươi tác giả trong và ngoài Chi hội.
     Phần thứ ba: Gồm các bài thơ, bài văn cảm nhận các tập thơ đã xuất bản trước đây
của tác giả và đồng tác giả.
     Xin được viết đôi dòng cảm nhận đối với tập thơ này, mà chủ yếu là phần hai vì
theo nhìn nhận chủ quan của người viết thì đây là phần chính của tập thơ.
        
        * Trước hết nói về bài xướng.
        Chắc hẳn tác giả đã mất khá nhiều thời gian để dàn dựng, gọt dũa cho hai khổ
thơ “thất ngôn bát cú” của bài xướng nên nhìn chung là bố cục rất chặt chẽ, ngôn từ
trong sáng, không cường điệu; niêm, luật, vần, đối ngẫu… đều đạt chuẩn. 
        Trong đó, khổ thơ thứ nhất tác giả nói về đời mình được thể hiện rõ ràng nhất
trong từng câu thơ.

12
         Mở đề, tác giả tự giới thiệu về bản thân:
              Tuổi Mão năm nay trọn tám mươi
               Đã nghe rệu rã khắp trong người
         Đó là một thực tại quy luật nhân sinh. Ở vào tuổi tám mươi đương nhiên đã có
sự “rệu rã”, cụ thể là mắt mờ, gối mỏi, da mồi…Tuy nhiên, riêng Lam Giang thì tuy
sắc có kém tươi nhưng tai còn thính và đặc biệt là tâm còn rất sáng. Tôi tin là chị đã
nói rất thực về mình qua hai câu thực:
              Mắt mờ, tai thính, tâm còn sáng
              Gối mỏi, da mồi, sắc kém tươi
        Chị sinh ra, lớn lên ở một vùng quê xứ Nghệ, nơi có truyền thống lâu đời về
Cách mạng và Văn chương. Chị tốt nghiệp Đại học ngành hóa học rồi công tác liên
tục 32 năm cho đến ngày nghỉ hưu. Tuy là một cán bộ chuyên môn nhưng tâm hồn chị
rất mộng mơ, ham thích đọc thơ và làm thơ từ hồi còn công tác và nhất là sau khi
được nghỉ hưu (1992). Do đó, nay khi đã cao niên không thể không có những niềm
tâm sự, thể hiện qua cặp luận:
              Nhớ tuổi xuân thì hay ước vọng
              Thương tình bóng xế ngại đua bơi
         Tuy vậy, với phương châm "sống vui, sống khỏe, sống có ích cho đời", là cây
cao bóng cả, là chỗ dựa tinh thần cho con cháu, chị vẫn rất lạc quan, yêu đời:
              Chăm lo sức khỏe vui thanh thản
              "Chưa gọi, trời quên", tiếp bước đời.
         Nếu người viết bài xướng không phải là một nhà thơ thì đã có thể kết thúc tại
đây được. Tuy nhiên, với một tình thơ sâu đậm qua hơn hai mươi năm kể từ khi có tập
thơ đầu tay (1996), Lam Giang đã viết tiếp khổ thơ thứ hai để muốn nói lên cái tình
thơ sâu đậm đó.
         Mở đề của khổ thơ thất ngôn bát cú thứ hai là:
               Tiếp bước dòng thơ tuổi cổ hy
                Soi gương ngắm lại hết xuân thì
         Tuy đã hết xuân thì nhưng người thơ vẫn:
               Yêu đời nhạy cảm trao lời phú
               Quý bạn đẹp duyên dệt tứ thi
          Và những kỷ niệm xưa lại ùa về trong ký ức của chị. Có nhiều kỷ niệm lắm,
nhưng có lẽ với mạch thơ này thì đó là những kỷ niệm về thơ: về những người bạn
thơ, về những lần đi xa hàng ngàn cây số để dự hội thơ, và để cho tâm hồn nữ sĩ còn
đọng lại chút tình si. Tình si đối với thơ!
               Kỷ niệm còn nguyên trong ký ức
               Tâm hồn vẫn đọng chút tình si

13

          Và ai cũng vậy thôi, không riêng gì Lam Giang, khi đã vào buổi xế chiều ta
bỗng thảng thốt thấy rằng đời người đi qua nhanh quá, biết bao nhiêu điều ước vọng
như những giấc mộng cứ vùn vụt qua đi mà mình không thể nào ghi kịp lại!
                Thời gian lặng lẽ trôi nhanh quá
                Giấc mộng qua rồi chửa kịp ghi.
          Thiết nghĩ, bố cục của bài xướng rất là hợp lý, nói về đời mình trước, sau đó
mới nói về tình thơ.
          Bản thân tôi có nhận xét rằng: Tinh hoa của bài xướng nằm ở hai cặp luận:
               Nhớ tuổi xuân thì hay ước vọng
               Thương tình bóng xế ngại đua bơi.
              Và:
              Kỷ niệm còn nguyên trong ký ức
              Tâm hồn vẫn đọng chút tình si.              
       Chắc là các tác giả khi họa bài thơ này đều cảm thấy rất đau đầu với “ý tại ngôn
ngoại” của hai cặp luận đó mà hóc búa nhất là hai vận "bơi" và "si" 
        Đây là hai từ mang tính ẩn dụ cao mà tác giả bài xướng muốn qua đó gửi gắm
tâm tư, tình cảm của mình với đời và đối với thơ. “Bơi” ở đây không nên hiểu một
cách cụ thể là bơi trong sông, trong biển…mà là bơi giữa dòng đời, giữa dòng
thơ; cũng như "si" không nên hiểu đơn giản là si tình trong yêu đương nam nữ mà ý
tác giả chắc còn muốn nói về si thơ nữa đấy!
         Từ suy nghĩ như vậy nên người viết đã đọc đi đọc lại các cặp luận của gần bốn
mươi bài họa nhằm để thưởng thức và cũng là rút ra kinh nghiệm cho bản thân mình
khi gặp những vận xướng khó như vậy thì người họa phải suy nghĩ và ứng đối thế nào
để có được những có câu thơ hay, họa đúng vận được người xướng và độc giả tâm
đắc, hài lòng.
         Ở đây, người viết xin phép được chọn ra một số cặp luận tiêu biểu mà bản thân
cảm thấy tâm đắc nhất.
        Trước hết, xin nêu các cặp luận đã hóa giải được từ "bơi".
         Tuổi xuân xứ Nghệ tha hồ mộng
          Cảnh đẹp sông Hàn thỏa sức bơi
                         (Văn Cầm tr 59)
          Lòng nhân gặp dịp chan hòa giúp
          Biển chữ quen luồng thoải mái bơi
                          (Văn Chi tr 60)
          Đàm đạo văn chương đồng tiếng vọng
          Luyện tu công đức tự mình bơi
                          (Phạm Ngọc Cửu tr 64)
          Xa quê một thuở tràn mong ước
          Lập nghiệp bao ngày thỏa sức bơi

14
                          (Nguyễn Đức Hùng tr71)
           Thái Phiên, tháng tháng vui chân bước
           Đường Luật, ngày ngày thỏa sức bơi
                           (Bích Luận tr 77)
            Gắng gỡ bản thân luôn học tập
            Giữ gìn phẩm cách chẳng đua bơi
                           (Trần Quỳ tr 84)
           Thơ phú tọa đàm khơi trí lực
            Văn chương trao gửi thỏa tâm bơi
                           (Anh Tuấn tr 89)
            Ôn dòng kỷ niệm nhuần tay viết
            Gõ nhịp thời gian thỏa chí bơi
                            (Võ Thành Vọng tr 98)
       Tiếp đến, người viết xin được đề xuất một số tác giả có cặp luận khá hay đối với
vần "si". Đó là:
        Không vì sỏi đá vơi nguồn cảm
        Mà vẫn đêm ngày dỗ giấc si
                           (Võ Thành Vọng tr 98)
       Kề bên biển hát tha hồ mộng
       Sát cánh thơ tình thỏa sức si
                           (Kim Tuyến tr 93)
        Khơi dòng tâm sự khi mơ tưởng
        Gỡ mối tơ lòng lúc mộng si
                            (Văn Toàn tr 91)
        Bài thơ đắc ý bao người thích
        Câu phú thắm tình mấy kẻ si
                            (Trần Việt Tuấn tr 86)
         Văn chương lãng mạn giàu từ đẹp
         Nghĩa ý trữ tình đậm chất si
                             ( Lê Bá Phước tr 82)
        Gót son tấp tễnh miền thông tuệ
        Cánh bướm ngại ngùng chốn lụy si.   
                              (Đặng Công Mão tr 78)
         Nghệ An đất mẹ lòng nhung nhớ
         Đà Nẵng quê chồng dạ luống si
                              (Đỗ Hùng Luân tr 76)
         Cháu con thành đạt tròn mơ ước
         Ân nghĩa đong đầy thỏa mộng si
                              (Kim Phượng tr 75)

15
         Còn nguyên kỷ niệm thời son trẻ
         Đọng mãi trong lòng giấc mộng si
                              (Nguyễn Đức Hùng tr 71)
          Hoa ươm nhụy sắc đôi điều ước
          Suối cảm hương tình chút mộng si
                              (Trương Cầu tr 61)
          Tình thâm con cháu chăm điều hiếu
           Nghĩa trọng ông bà thỏa mộng si
                               (Văn Chi 60)
           Vui vì tạo được điều nhân nghĩa
            Mừng đã quên rồi mối hận si
                               (Văn Cầm tr 59)
       Đặc biệt, tác giả Nguyễn Duy Chương ở Bệnh viện C17, chắc hẳn phải là người
đồng hương với nhà thơ Lam Giang nên mới có "Núi Si" để làm nên một cặp luận rất
độc đáo:
          Gia đình vững chãi như Đồi Rạng
          Bạn hữu keo sơn tựa Núi Si
                            (Nguyễn Duy Chương tr 65)
         (* Đồi Rạng và Núi Si là hai địa danh ở Thanh Chương, Nghệ An).
        Trên đây là đôi dòng cảm nhận của người viết đối với tập thơ “Những vần thơ
mừng thọ” của Lam Giang và các tác giả. 
        Trong khuôn khổ ngắn ngủi này không thể nêu hết các câu thơ hay của các bài
hoạ mà chỉ nêu lên một số cặp luận mà thôi, rất mong các tác giả vui lòng thông cảm.
        Nhân dịp này, xin kính chúc Nhà thơ Lam Giang cùng các bạn thơ dồi dào sức
khỏe, tiếp tục có những áng thơ hay để lại cho đời.
             
(*) PCT Hội thơ Đường luật Việt Nam, Chủ tịch Chi hội Đà Nẵng

THÔNG TIN VỀ CÔNG TÁC HỘI

o. Do đại dịch covid-19 nên Hội không thể tổ chức kỉ niệm 15 năm ngày thành